Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera


Droga do krzepy

 

Czas czytania: ~4 min


architektura wschodniej europy

 

PBry0QLqcIEczMaKOXuORrjTvYXuOLbq9u2jUZzhtqPQOibC5birZUJ7JryH_familyhouse-kroupa-01.jpg
Nie jest łatwo pisać o czeskiej architekturze współczesnej. Gdzie zacząć, a gdzie skończyć ? Opisywać konkretne osoby i realizacje czy też bardziej zająć się ogólnymi pytaniami: jaka jest relacja pomiędzy młodymi a doświadczonymi architektami, jaka jest międzynarodowa pozycja czeskiej architektury. A może relacjonować przebieg aktualnych debat. Może zacząć po prostu od podstawowych pojęć historycznych ? Kiedy mówi się o Czechach to przychodzą do głowy dwie rzeczy. Jedna to Czechy jako część Europy Środkowej i Europy jako całości. Druga zaś każe patrzeć na to, co specyficznie czeskie, np. doświadczenia zimnej wojny. W XX wieku, po ukonstytowaniu się tzw. Pierwszej Republiki, duch czasu znalazł swoje odzwierciedlenie w licznych realizacjach funkcjonalistycznych. Są one rozsiane po całym kraju. Można do nich zaliczyć Dom Towarowy Baty (1927 – 1929) autorstwa Ludwika Kysela, Hotel „Julius” Pavla Janaka czy Pałac Wystawowy Oldrycha Tyla i Josefa Fuchsa. Czechy i Morawy w czasach Wielkiego Kryzysu były mocno izolowane gospodarczo od całego kontynentu. Pierwsza Republika była jednak krajem bardzo uprzemysłowionym. Architekci mieli wiele zleceń. W czasach komunistycznych architektura kojarzyła się przede wszystkim z osiedlami z wielkiej płyty. Nie było miejsca dla prywatnych inwestorów, a architekci pracowali w dużych, państwowych biurach projektów. Ale i wtedy, obok osiedli, powstawały ciekawe realizacje. Hotel Jałta Antonina Tenzera (1954-56) czy budynek parlamentu Karela Pragera (1966 – 1972). Po aksamitnej rewolucji w 1989 roku rozpoczął się boom inwestycyjny. Prywatne domy budowane na podstawie projektów typowych zajeły duże połacie przestrzeni miejskiej. Pierwsza połowa lat dziewięćdziesiątych została zdominowana przez różnorodność nowych tendencji. Powróciło do kraju wielu architektów średniego pokolenia. Rosnąca klasa średnia oczekiwała nowych budynków, nowych możliwości robienia zakupów i spędzania wolnego czasu. To był raj dla architektów. Ale nowe czasy nie były też wolne od problemów. Jednym z najczęściej dyskutowanych zagadnień jest zmieniona praktyka konkursowa. Konkursy mają w Czechach długą tradycję, która sięga aż do 1920 roku. W czasach komunizmu konkursy rozpisywane były przez państwo. Wygrywały głównie duże zespoły. Było bardzo mało indywidualnych zwycięzców. Po 1989 roku ilość konkursów znacznie wzrosła. Jednak często instytucje rozpisujące przetargi nie trzymały się zasady, że zwycięzca powinien zająć się także jego realizacją. Bardzo często praca architektów kończyła się wraz z uzyskaniem pozwolenia na budowę, a realizację zlecano firmom wykonawczym. Ale mimo tego sytuacja, szczególnie młodych architektów, nie była zła. W latach 90 tych powstało wiele nowych biur. Normalną praktyką było, że po studiach pojedyńczy studenci lub co najwyżej 3 osobowe grupy zakładały nowe biura. Instytucje te stopniowo krzepły i stawały się coraz większe. Niektóre z nich zatrudniają dzisiaj więcej niż 10 architektów. Interesujące jest przy tym prześledzenie ich rozwoju. Pierwsze zlecenia otrzymali zazwyczaj od prywatnych inwestorów. Inni zaczynali od kontaktu z developerami, którzy szukali „młodszych” architektów. Niewielka część biur wyprowadziła się z dużych miast i rozpoczęła współpracę z samorządami na tych terenach wiejskich, gdzie uprawiano architekturę w duchu Pierwszej Republiki. Tylko niewiele biur zbudowało swoją pozycję poprzez konkursy, co różni nas zdecydowanie od Zachodniej Europy. Wielu młodych architektów jest w stanie, pomimo różnych niedogodności związanych z wolnym rynkiem, odszukać swoją własną drogę. Istnieje ponad 50 biur w których średnia wieku architektów nie przekracza 35 lat. Ta młoda generacja i rosnąca scena kuratorów i krytyków znalazła nowe drogi komunikacji. Szuka się nowych sposobów jej prezentacji poprzez wykłady, wystawy i workshopy. Powstały centra nowej architektury, jak Kruh-Platform mareli Steinbachovej, Centrum Nowej Architektury Radima Vaclavika, Kamila Mrva oraz Davida Floryka, a także Centrum Architektury Środkowoeuropejskiej (CCEA) prowadzone przez autora tego tekstu. Sami jesteśmy młodymi architektami jesteśmy też mocno tym zainteresowani, żeby prezentować i promować młodą, środkowoeuropejską architekturę. Dzisiaj w czeskiej architekturze dokonuje się ewolucja. Mam nadzieję, że w jej wyniku powstanie oryginalny i poważany kształ czeskiej architektury, który zauważony zostanie też w Europie. Powolne zmiany systemu kształcenia, możliwości podróżowania i nowy system polityczny po 1989 roku zmieniły architekturę. Mam nadzieję, że będzie ona zdolna asymilować nowe tendencje technologiczne i kulturowe. Co sprawi, że nie będzie to tylko „narodowa”, czeska architektura. Igor Kovacevic, Ing. arch; Yvette Vašourková, Ing. arch (Centre for Central European Architecture)
MpGDcwZlb3H5WzJhrInsU6MBntWDaA35mGRRsTTyqQJEyEa327AQIA9G35FZ_familyhouse-kroupa-02.jpg
zGC3EV0zxFpULif0nOhFvFo4oJUB5IyGNSBIzZvRL460lVGT6bO3GdO1CMkP_familyhouse-kroupa-03.jpg
SmDNBK6xhupDD4zYUUfkRL1mD3VkvP36B8ME2kcdUd9vqIs9aHa8SfSC8Q7n_familyhouse-kroupa-04.jpg
wFJgIKZY4rcGPzCyfgGfxERLp8FHoNPR7sBUyeYLoib828NaOD6ltTvPdjlR_bcb-pilsen-01.jpg
u1B79ntC10yaER86qt05E4HhGeQkWWJlaGtkMI9AflGR0FYSVeuZHf929310_bcb-pilsen-02.jpg
yBbO9RZqXrOfxztnxsL7zVZrl6ssSmToFyTt1QmIbXpqP7t2P43MNh8zYOX1_bcb-pilsen-03.jpg
O3ggCITxtQcAevTYM8Hy8GL3siPpe97dTsAU7w1tdTMClSDPnGQSqSXNKyj1_bcb-pilsen-04.jpg
3OwPvBeiyOSuaGfa0pDCWKewOAVlceKkIzbZoQHFw84uFpNCyTdpeYvSau0Y_bcb-pilsen-05.jpg
fp2EbyRbNt9OXPDqhRM3vNTXzIDw5AZK1oyLabkcskjn93HrGAoFvLnkISds_bcb-pilsen-06.jpg
Realizacje: Dom jednorodzinny, Praga, Ivan Kroupa architects, 2003 Huta, Pilzno, architekti4a, 2004

Brałeś udział w projekcie? Opowiedz nam swoją historię.

tagi

Znamy zwycięzców Konkursu Koło 2018
Znamy zwycięzców Konkursu Koło 2018

Konkurs Koło w tym roku obchodził swój jubileusz – odbyła się jego 20. edycja. Jego celem od początk ...

Face2Face Business Campus
Face2Face Business Campus

Face2Face Business Campus swoją nazwę zawdzięcza wzajemnemu ustawieniu dwóch budynków, z których zło ...

Ażurowy szpital
Ażurowy szpital

Na gmach szpitala, który powstać ma w mieście Tambacounda w południowej części Senegalu rozpisany by ...

KOMENTARZE
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera