Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera


Szczepan Baum – laureat Nagrody Honorowej SARP 1991

 

Czas czytania: ~5 min


W 1991 roku laureatem Honorowej Nagrody SARP został Szczepan Baum

 

EJ3fdlHoJwWASHdCcKq6JdIIW6YkV3quu50gkQ1IxwV4idgLBxkDh0KTMjOM_1225596-szczepan-baum.jpg

Szczepan Baum urodził się 25 grudnia 1931 w Warszawie, zmarł 25 stycznia 2014 w Gdańsku. W 1956 roku skończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, choć naukę zawodu architekta rozpoczynał na Politechnice Śląskiej. W 1993 roku na Politechnice Gdańskiej obronił doktorat. Do początku lat 80. Szczepan Baum pracował w państwowym biurze projektowym Miastoprojekt – w tamtych czasach nie było możliwości prowadzenia własnej praktyki, każdy architekt musiał mieć zatrudnienie w państwowej pracowni w 1977 roku do zespołu gdańskiego Miastoprojektu dołączył Andrzej Kwieciński, który stał się na wiele kolejnych lat wspólnikiem Szczepana Bauma. Obaj architekci z kilkoma innymi projektantami już w 1982 roku, a więc zaraz po tym, gdy przepisy państwowe dotyczące praktyki architektonicznej nieco się poluźniły, założyli spółdzielnię projektową ZAPA - Zespół Autorskich Pracowni Architektonicznych. Od takich spółdzielni w Polsce zaczęły się przemiany, prowadzące ku rozwojowi autorskich praktyk projektowych.

iNKijXjgUDltCxnUGJry8VjWR3iGFJNBRFiO2E07YZKMfx31uo8CyI496EI4_koscoil-we-wladyslawowie-2-baum.jpg

Kościół we Władysławowie

QPkv7WFTSHIZkC10usLnwket5xJwd6XGjDLR52TEdSpOM3HCPHHdzhhGdJ62_koscoil-we-wladyslawowie-baum.jpg

Kościół we Władysławowie

Szczepan Baum zaprojektował wiele obiektów, dziś uważanych za ważne w rozwoju polskiej architektury II połowy XX wieku. W latach 1957-1963 we Władysławowie powstał kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP. Świątynia ma prostą formę, w której architekt zawarł inspiracje gotykiem, stylem charakterystycznym dla architektury Pomorza. Z drugiej strony bryła kościoła nasuwa skojarzenia z namiotem, a więc kształtem istotnym w symbolice chrześcijańskiej. Betonowe prefabrykaty, z których wzniesiono budynek, mają tu dość subtelny charakter, a witraże i starannie rozplanowane otwory wpuszczają do wnętrza światło tak, aby i ono współtworzyło tę architekturę.

pgLtQE2E6pUDaPmUlX6jQI2m28R3rkMwPKOdiEq5AUYCKw923Oo9zELXXhLY_siedziba-not-w-gdansku-baum.jpg

Siedzina NOT W Gdańsku

4tSPD9AmD7JbtCLnCSIpt7G5kGN03Lbwl5Xv1hj2qHaW3wT6PENF5S68kZHL_siedziba-not-w-gdasku-baum1.jpg

Siedzina NOT W Gdańsku

Stare Miasto w Malborku

Pod koniec lat 60. Szczepan Baum we współpracy z Danutą Olędzką zaprojektował wybudowany w 1974 roku biurowiec – siedzibę Naczelnej Organizacji Technicznej. Gmach stanął w centrum miasta i otrzymał elewacje, w których dominuje cegła (a to po to, by lepiej wpisać nowy gmach w historyczne otoczenie). Budynek jednak nie naśladuje dawnych form – ma modernistyczną formę, a poza cegłą jego bryłę współtworzą także beton, szkło, a we wnętrzach drewno. To właśnie gra pomiędzy użytymi materiałami stanowi o charakterze budowli. Charakterystycznym elementem siedziby NOT jest biegnąca przez środek budynku klatka schodowa, oświetlona od góry kompozycją geometrycznych świetlików, wybitych w dachu.

RXq0HlAq1VcZWvlEfBgGsXdfbwBNWhnbE2d3BQu8KKSro4wbTOQjHHouSKoT_terminal-imlecha-walesy-w-gdansku.jpg

Terminal im. Lecha Wałęsy w Gdańsku

Rezydencja Lecha Wałęsy

Szczepan Baum ma na koncie także wiele istotnych realizacji, powstałych już po przemianie wolnościowej. Jest autorem m.in. rezydencji Prezydenta Lecha Wałęsy przy ul. Polanki w Gdańsku Oliwie (1996), Terminalu im. Lecha Wałęsy w Gdańsku (1996) czy gmachu Galerii Bałtyckiej (2005-2007). Zaprojektował także m.in. aquapark w Sopocie, budynki biurowe Hossa i Idal w Gdyni, Cukiernię Pellowski w Gdańsku, a także liczne świątynie, w tym kościoły w Gdańsku-Ujeścisku, Gdańsku-Świbnie, Gdańsku-Osowie, Gdańsku-Matemblewie. Obiekty, projektowane przez Szczepana Bauma w latach 90. oraz pierwszych latach XXI wieku bliższe są postmodernizmowi, reprezentują stylistykę charakterystyczną dla polskiej architektury wczesnego kapitalizmu.

vXIwRhgfheJyOU4mWoZqaLyNNuyf0MjZy7QHddOq6EZCf8ahxrjcXWdZQZlK_biurowiec-idal-w-gdyni.jpg

Biurowiec Idal w Gdyni

WLhtkkO8RAJHbj3FotVaIYiuRtsjNhHE0p2KM3Sr34EzSDHXPwp1ezU4S988_elblag-uklad-urbani-starego-miasta.jpg

Uklad urbanistyczny Starego Miasta w Elblągu

Szczepan Baum dużą część swojej działalności zawodowej poświęcił projektowaniu zabudowy zniszczonych w czasie wojny strych miast. W 1960 roku opracował plan osiedla mieszkaniowego w miejscu nieistniejącej historycznej zabudowy w Malborku. Z obszaru Starego Miasta całkowicie usunięto funkcje śródmiejskie, teren przeznaczając na osiedle mieszkaniowe. Nowa zabudowa miała tylko mieścić się mniej więcej w dawnej koncepcji przestrzennej, nie zachowano już natomiast już ani szerokości działek, ani frontowego układu ulicy, ani układu szczytów domów. Wzdłuż placu stanęły powtarzalne 4-kondygnacyjne budynki mieszkalne oraz pawilony handlowe z podcieniami. Drugą linię zabudowy zajęły proste punktowce.

yt9Ua18Ugd1AoZHr8KXLkrUvVNmqbrjk7GNOvvzaWld1KG9k7EW0mLMHg45N_galeria-baltycka.jpg

Galeria Bałtycka

Ratusz w Elblągu

Zupełnie inna idea przyświecała zaś projektowi zabudowy elbląskiego Starego Miasta, który powstał w latach 1976-1978, a opracowali go Wiesław Anders, Szczepan Baum i Ryszard Semka oraz współpracujący z nimi Andrzej Kwieciński. Tu postanowiono stworzyć architekturę na różne sposoby naśladującą lub kojarzącą się z historyczną zabudową tych terenów. Na bazie odkopanych przez archeologów fundamentów dawnej zabudowy powstały więc kamieniczki, budowane nowoczesnymi już metodami, ale mające kształty i dekoracje, będące echem przeszłości. „W projektach Szczepana Bauma i Ryszarda Semki wyraźne są postmodernistyczne, pastiszowe opracowania rozpowszechnionych tu niegdyś gotyku i manieryzmu, mniej jest kamienic odnoszących się do architektury nowożytnej i klasycystycznej. Wąskie, szczytowe fasady poprzedzają charakterystyczne dla miast hanzeatyckich przedproża. (…) Zadbano też o różnorodność detali, tak aby całość nie wywoływała wrażenia monotonii, jakie wynikać mogłoby z powierzenia projektu ponad 150 kamienic niewielkiemu stosunkowo zespołowi” - w książce „Postmodernizm polski” opisuje architekturę zespołu Agnieszka Skolimowska. Pierwsze prace przy budowie „nowego” Starego Miasta w Elblągu ruszyły w 1983 roku i trwają właściwie do dziś. W 2010 roku oddano do użytku zaprojektowany przez Szczepana Bauma i Andrzeja Kwiecińskiego siedem lat wcześniej Ratusz Miejski.

ptQDoA3iJBUWOzLk0vD0sidOlnmPI6npXM64vLazb8I4f3T89GYhFCrOwTs1_kosciuol-w-swibnie.jpg

Kociół w Świbnie

Dorobek Szczepana Bauma, choć nierzadko krytykowany, doskonale pokazuje przemianę, jaką przeszła cała polska architektura w drugiej połowie XX wieku. Przemianę od modernizmu do architektury korzystającej ze wzorów z przeszłości.

Źródło zdjęć: zapa-architekci.pl, bkarchitekci.pl, Wikipedia.org


Podepnij swój artykuł

tagi

Przedszkole w Sułkowicach – budynek z widokiem od Macieja Franty i Łukasza Pióro
Przedszkole w Sułkowicach – budynek z widokiem od Macieja Franty i Łukasza Pióro

Przedszkole w Sułkowicach jest jedną z najnowszych realizacji architektonicznych duetu Maciej Frant ...

Webinarium Galeco: dachy płaskie w połączeniu z ukrytym systemem rynnowym
Webinarium Galeco: dachy płaskie w połączeniu z ukrytym systemem rynnowym

Zapraszamy na bezpłatne szkolenie dla architektów, studentów, wykonawców i wszystkich zainteresowany ...

Webinarium Geberit: Łazienka bez barier. Część 2
Webinarium Geberit: Łazienka bez barier. Część 2

Zapraszamy na bezpłatne szkolenie dla architektów, studentów, wykonawców i wszystkich zainteresowany ...

KOMENTARZE
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera