Archetyp zdekonstruowany - „Dom na Horyzoncie” w Orzeszu

Architekci Magdalena i Piotr Tokarscy (TTAT) w projekcie "Dom na horyzoncie" w Orzeszu stworzyli budynek, który celowo konfrontuje nowoczesną, trzykondygnacyjną bryłę z sielskim krajobrazem wiejskim. Projekt stawia pytania o miejsce współczesnej formy w tradycyjnym pejzażu. Chce udowodnić, że jakość i śmiałość mogą współistnieć z pokorą wobec miejsca.

Kontrast i koegzystencja w pejzażu

Teren inwestycji w Orzeszu, zlokalizowany w rejonie charakteryzującym się słabo zurbanizowanym i typowo wiejskim pejzażem – falującymi łąkami i polami poprzeplatanymi luźną, eklektyczną zabudową – stał się dla architektów kluczowym punktem odniesienia. Zamiast tworzyć obiekt, który wtapia się w otoczenie, architekci z TTAT zdecydowali się na odważne postawienie architektury w kontrze do niego.

Celem nadrzędnym było stworzenie zespołu budynków, który będzie kontynuował eklektyzm otaczających form, a jednocześnie postawi pytanie o rolę nowoczesnej architektury w przestrzeni wiejskiej. "Dom na horyzoncie" świadomie nie szuka kompromisów, lecz wrzuca architekturę o wyraźnie miejskim rodowodzie w krajobraz, który przez wieki rządził się prostymi zasadami. Ta „kolizja estetyk” jest esencją projektu.

Pionowy Podział Strefy Prywatnej

Klarowność funkcjonalna "Domu na horyzoncie" jest wynikiem świadomego, pionowego podziału programu na trzy strefy, co jest nietypowe dla domu podmiejskiego, często projektowanego w bardziej horyzontalnym układzie.

Parter pełni funkcję strefy wejściowej, dziennej i techniczno-gospodarczej. Oprócz przestronnego holu, mieści się tu otwarta część dzienna z salonem, kuchnią i jadalnią, a także niezbędny garaż oraz pomieszczenia techniczne. Jest to serce życia rodzinnego i centrum komunikacji z otoczeniem.

Pierwsza kondygnacja została w całości przeznaczona dla strefy dzieci. Taki podział gwarantuje młodym mieszkańcom maksymalną prywatność i niezależność w funkcjonowaniu.

Druga kondygnacja to prywatna enklawa rodziców. Ulokowanie głównej sypialni na samej górze umożliwiło uzyskanie najlepszych możliwych widoków na okolicę, co jest kluczowe w realizacji idei "domu na horyzoncie".

Centralnym elementem kompozycji i sercem całego budynku jest klatka schodowa. Stanowi komunikacyjną i kompozycyjną, która została zaprojektowana jako element doświetlony naturalnym światłem wpadającym z góry. To nie tylko efektywny sposób na pionową komunikację, ale także jasny, wewnętrzny kompas, który porządkuje przestrzeń i dodaje jej monumentalności. Zwiększona wysokość domu, wynikająca z trzyczęściowego podziału kondygnacyjnego, umożliwiła wprowadzenie otwarć widokowych na każdej kondygnacji, dzięki czemu lokalny krajobraz aktywnie wnika do wnętrza domu, stając się integralną częścią życia mieszkańców.

Archetyp podniesiony do kwadratu

Formą wyjściową dla budynków Tokarskich by archetyp domu z dwuspadowym dachem – symbol prostoty, uniwersalności i wiejskiej tradycji. To celowy ukłon w stronę kontekstu. Jednak projekt reinterpretuje ten archetyp, skalując go na nowo.

Prosta sylweta z dwuspadowym dachem, pokryta elewacjami z naturalnego drewna ma za zadanie wtapiać się w otoczenie, budząc skojarzenia z tradycyjnymi zabudowaniami gospodarskimi. Jest to gest uszanowania lokalnej tożsamości.

Jednocześnie ten archetyp jest dekonstruowany i modernizowany poprzez zastosowanie wielkoformatowych przeszkleń. Duże, horyzontalne i wertykalne tafle szkła stanowią o nowoczesnym rodowodzie budynku. To właśnie te przeszklenia i nietypowa dla wiejskich domów wysokość wyraźnie zaznaczają obecność budynków w krajobrazie, jednocześnie maksymalnie otwierając wnętrza na otoczenie.

Dom, poprzez zderzenie prostoty bryły z bogactwem perspektyw i grą światła, staje się wyraźnym punktem orientacyjnym w otwartej przestrzeni. Forma budynku zyskuje na głębi dzięki starannemu detalowi, który równoważy surowość prostej sylwety, świadcząc o wysokiej jakości wykonania i ponadczasowym minimalizmie.

Precyzja na służbie

Wielkoformatowe przeszklenia, które stanowią o istocie wizualnej projektu, wymagały zastosowania stolarki okiennej o minimalnych profilach, zdolnej do przenoszenia dużych obciążeń i zapewniającej doskonałą izolacyjność termiczną. Były niezbędne do uzyskania efektu „wnikania” krajobrazu do wnętrza.

W kontekście elewacji z naturalnego drewna zastosowano system elewacji wentylowanej. Takie rozwiązanie techniczne gwarantuje trwałość, stabilność materiału i optymalne warunki cieplno-wilgotnościowe dla konstrukcji. Wybór drewna jako materiału wykończeniowego ma również znaczenie estetyczne – z czasem, w wyniku naturalnego procesu patynowania, fasada będzie powoli zmieniać swój kolor, jeszcze bardziej integrując budynek z paletą barw otaczającego go krajobrazu.

Wewnątrz, kluczowym elementem technicznym jest system doświetlenia klatki schodowej światłem naturalnym wpadającym z góry. Wymagało to precyzyjnego zaprojektowania świetlika dachowego i zadaszenia, zarówno wydajnego w doświetleniu, jak i idealnie szczelnego.

Cały projekt, według autorów, charakteryzuje się „starannym detalem i wysokiej jakości materiałami”, co oznacza dbałość o detale połączeń, odprowadzenie wody oraz generalną jakość wykonawstwa, mającą kluczowe znaczenie dla długowieczności tak eksponowanej, minimalistycznej architektury. Jest to technika, która, choć ukryta, pozwala formie i funkcji działać bez kompromisów.

Dom w Orzeszu

Autorzy: Magdalena Tokarska, Piotr Tokarski
Zdjęcia: Tomasz Zakrzewski
Lokalizacja: Orzesze
Inwestor: Prywatny
Projekt: 2016

Realizacja: 2025
Powierzchnia terenu: 1616,72 m²
Powierzchnia użytkowa: 201,17 m²

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera