Sztuka Budowania Ruin. Mies van der Rohe Award 2026

EU Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Award, w 2026 roku trafiło do Belgii. Zwycięski projekt renowacji Charleroi Palais des Expositions, autorstwa pracowni architecten jan de vylder inge vinck oraz AgwA, to dowód na to, że w dobie globalnego ocieplenia najbardziej radykalnym i nowoczesnym gestem projektowym jest praca na zastanej tkance – inwestycje typu brownfield. Przeprowadzając proces „dekonstrukcji” architekci zmienili monumentalny relikt lat 50. w otwarty, zeroenergetyczny park kultury.

Budynek, którego nigdy wcześniej nie zauważono

Architekci stanęli przed wyzwaniem zagospodarowania ogromnej powierzchni – obiekt liczy aż 50 000 metrów kwadratowych. Zamiast jednak wypełniać tę przestrzeń nową kubaturą, zdecydowali się na proces odwrotny: Istniejący gmach został zredukowany do ażurowej, racjonalnej struktury.

Jak podkreślają sami autorzy z pracowni architecten jan de vylder inge vinck, celem było stworzenie „budynku takiego, jaki był, ale nigdy wcześniej nie go nie zauważono”. Projekt eksploruje potencjał struktury i położenia obiektu na pochyłym terenie, zachowując monumentalizm oryginału, ale nadając mu lekkość.

Kluczowym pojęciem stała się tutaj komunikacja i elastyczność – budowla przestała być zamkniętą enklawą, a stała się częścią tkanki miejskiej, oferując zadaszone tarasy i przestrzenie dostępne dla każdego mieszkańca. To podejście redefiniuje wartość dziedzictwa powojennego modernizmu, szukając w nim zasobów, a nie trudności.

Zeroenergetyczność poprzez odsłonięcie konstrukcji: nowa estetyka

Jednym z najciekawszych aspektów nagrodzonej realizacji jest podejście do kwestii energetycznych. Pierwotne założenia zakładały stworzenie wokół zachowanego szkieletu nowoczesnego, szczelnego obiektu zeroenergetycznego. Jednak w toku prac projektowych architekci doszli do rewolucyjnego wniosku: samo pozostawienie konstrukcji bez ścian, jako otwartej przestrzeni, również czyni obiekt zeroenergetycznym w sensie operacyjnym. Jest to forma „archeologii architektonicznej”, która zrównuje ekonomię z ekologią.

Koszt budowy wyniósł jedynie 1075 €/m², co przy tak ogromnej skali jest wynikiem niezwykle niskim dla obiektów o funkcjach kulturalnych i kongresowych. Zrównoważone podejście przejawia się tu również w radykalnym recyklingu: zburzone elementy budynku nie trafiły na wysypisko, lecz zostały przetworzone w elementy małej architektury miejskiej. Zastosowano proste, trwałe materiały oraz tzw. zieleń ruderalną, która nie wymaga kosztownej pielęgnacji, co pozwala budynkowi funkcjonować przy minimalnych nakładach finansowych i energetycznych w przyszłości.

Pamięć materiału i kod kolorystyczny

Mimo surowego charakteru, Palais des Expositions w Charleroi nie jest przestrzenią obcą czy nieprzyjazną. Architekci zadbali o psychologiczny odbiór tej przestrzeni. Stary beton został zabezpieczony białą farbą antykarbonizacyjną, co rozjaśniło strukturę i nadało jej niemal rzeźbiarski charakter. Co istotne, w wielu miejscach wykorzystano kody kolorystyczne pochodzące z poprzednich wcieleń budynku.

Przywrócenie dawnej palety barw ma pomóc użytkownikom na nowo poczuć więź z miejscem, które znali od dekad, mimo że jego forma i funkcja uległy radykalnej zmianie. Budynek pełni teraz funkcję rozległego, wielofunkcyjnego parku pod dachem, będąc miejscem wystaw, wydarzeń i kongresów.

Werdykt jury Mies van der Rohe Award można odczytać jako jasną wskazówkę dla całego środowiska architektonicznego: najważniejszą nagrodę zdobywa projekt, który uczy nas, jak z szacunkiem wykorzystywać to, co już istnieje, odsłaniać i wzmacniać materię, zamiast ją niszczyć. To architektura, która nie stara się dominować, lecz staje się tłem dla miejskiego życia.

Zdjęcia: Filip Dujardin

Źródło: http://eumiesawards.com/

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera