Mistrzowie małej skali, czyli jak podbić świat bez stawiania wieżowców

Budują parterowe przedszkola, szkoły, żłobki i domy integracji społecznej. Architekturę zaangażowaną społecznie, ale bez spektakularnych krzywizn, wielkich budżetów ani niezwykłych bon motów. Okazuje się jednak, że i taką architekturą da się zawojować świat. Nagrody państwowe nie zawsze wzbudzają zachwyt, ale w tym przypadku powinny. Poznajcie XVStudio.

Mniej spektaklu, więcej człowieka czyli marsz w górę po wybojach

Kiedy w 2004 roku Filip Domaszczyński, Marta Nowosielska i Dorota Sibińska zakładali pracownię xystudio, polska architektura przeżywała zachłanny zachwyt nad komercyjnym rozmachem. Branża ścigała się na przeszklone wieżowce, ekskluzywne osiedla zamknięte i spektakularne formy.

Warszawskie trio od początku czuło jednak, że w tej rynkowej gonitwie gubi się to, co najważniejsze – człowiek. Zamiast płynąć z prądem bezpiecznych, dochodowych zleceń, podjęli ryzykowną decyzję: weszli na drogę architektury zaangażowanej społecznie i budowania przestrzeni użyteczności publicznej. 

Oznaczało to marsz po wyjątkowo wyboistej drodze. Sektor publiczny w Polsce przez lata kojarzył się z biurokratyczną opornością, przetargami zorientowanymi wyłącznie na najniższą cenę oraz skromnymi budżetami, w których każdy metr kwadratowy musiał być wywalczony na drodze trudnych kompromisów. Zamiast projektować dla zamożnego inwestora, xystudio postanowiło tworzyć dla grup najbardziej wymagających, a zarazem najczęściej pomijanych: dzieci, seniorów, osób z niepełnosprawnościami czy bezdomnych.

Architekci udowodnili, że ograniczony budżet nie musi oznaczać estetycznego ubóstwa i architektonicznej nijakości. Wręcz przeciwnie – stał się dla nich katalizatorem kreatywności. Zrezygnowali z drogich, efekciarskich materiałów na rzecz szlachetnej prostoty, ergonomii oraz bezkompromisowej dostępności.

Ich filozofia ujawniła prostą prawdę: architektura inkluzywna, wolna od barier architektonicznych i wrażliwa na potrzeby najsłabszych, wywołuje znacznie silniejsze emocje niż najwyższy, szklany wieżowiec. Przez ponad dwie dekady konsekwentnego budowania swojej marki pokazali, że prawdziwy prestiż nie wynika ze skali budżetu, lecz z odpowiedzialności za tworzoną przestrzeń.

Kropka nad „i”: Nowoczesna architektura wśród kultury

Najlepszym podsumowaniem tej niezwykłej drogi okazało się potwierdzenie ze strony państwa. Podczas uroczystej gali w Bielsku-Białej – tegorocznej Polskiej Stolicy Kultury – w Amfiteatrze Centrum Bajki i Animacji „OKO” przy Studiu Filmów Rysunkowych, Marta Cienkowska sprawująca funkcję Ministra Kultury, wręczyła Doroczne Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W kategorii „ARCHITEKTURA I PRZESTRZEŃ” triumfowała właśnie pracownia xystudio. Architekci otrzymali uznanie za konsekwentne skupienie na potrzebach użytkowników, pełną dostępność oraz wdrożenie rozwiązań prośrodowiskowych w architekturze publicznej.

Wręczenie tej nagrody w obecności innych postaci polskiej kultury (w tym Janusza Gajosa nagrodzonego za całokształt twórczości) przypieczętowało ich status: xystudio to nie po prostu projektanci, lecz prawdziwi twórcy kultury, których największe dzieła powstają w bardzo niewielkiej skali, ale zawsze z myślą o ludziach.

Brawo !

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera