Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera


Poszukując równowagi

 

Czas czytania: ~3 min


F0BIiAfoPSu4Y6FfEFNY0UtbGsnvfRdd0f9Ht3LeaOWEmQYOssdJkjCUBXlS_muzeum-w-sobiborze06.jpg

Niestety historia nie oszczędziła Polski i do dziś teren naszego kraju nosi ślady tragicznych wydarzeń wojennych. Wiele z miejsc pamięci i reliktów zagłady zostało upamiętnionych za pomocą wybitnych kompozycji architektonicznych, rzeźbiarskich i krajobrazowych. Ogłoszony w styczniu 2013 roku konkurs miał wyłonić kolejną z takich realizacji, która ma powstać na terenie byłego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze, w województwie lubelskim. Do udziału w konkursie dopuszczono 111 zespołów, spośród których projekty nadesłało 63 uczestników.

JmU9zzhbyYeoIKYyFXlLTfuzDuvRL5W2U1JQodeTUWrg5jzOlnydlZcK7gwL_muzeum-w-sobiborze09.jpg

W połowie lipca jury zorganizowanego przez Państwowe Muzeum na Majdanku w Lublinie konkursu zdecydowało się pierwszą nagrodą w konkursie nagrodzić koncepcję zespołu pracowni Michalewicz Tański Architekci, powstałą we współpracy z architektem Marcinem Urbankiem oraz plastykiem i historykiem Łukaszem Mieszkowskim.

541068wlbMVdBhNHEOWlfBTeZjVILw14ZylXfzvwUz4y4dMHnHd7s2621hry_muzeum-w-sobiborze08.jpg
217yQKiRV1PKby1ccOI8rbR8weNDfTBFK8KBQhwqmVP0kzGzX1doToSWHbSO_muzeum-w-sobiborze03.jpg

Najważniejszym elementem liczącego 750 m2 terenu projektanci uczynili betonowy mur. Za jego pomocą postanowili wydzielić teren masowych morderstw od otaczającego go malowniczego krajobrazu. „Betonowy mur, odgradzający teren masowych grobów i wyznaczający przebieg Himmelfahrtstrasse, ma przywrócić przestrzeni powagę i rangę odpowiednią dla miejsca zagłady setek tysięcy ludzi, a jednocześnie zaznaczyć jej całkowicie odrębny status, niedostępny dla reprezentowanego przez zwiedzających świata żywych, nieistotny dla pięknej, lecz obojętnej na ludzką tragedię przyrody” – tak uzasadnili swoją koncepcję w autorskim opisie.

cCaXXIql6M9QfBwuYzlFZNc7P6XDqXUxGLEjXTWDjbxY4giN9Goiv4ar5Zmq_muzeum-w-sobiborze07.jpg

Fakt, że miejsce kaźni setek tysięcy ludzi zostało niejako wchłonięte przez idylliczną przyrodę wydał się architektom konieczny do „sprostowania”, uznali oni, że piękno przyrody może „zakłócić” uświadomienie sobie skali tragedii, jaka tu nastąpiła. „Materialna, nieprzekraczalna bariera, która odgradza widza od najistotniejszych miejsc byłego obozu, w dobitny sposób uświadamia mu bliskość, a jednocześnie nieosiągalność tajemnicy, jaką kryje sobiborski las” – napisali.

kI1dr3ax7w3ZVSWm50P7zOG7uOf28pgMdGhNsxMoVstTcjdyMFmQ4j12RuvG_muzeum-w-sobiborze01.jpg
Mur odcina widza od otaczającego krajobrazu i prowadzi w miejsce kluczowe dla terenu byłego obozu – na polanę, która jest masową mogiłą setek tysięcy zamordowanych tu Żydów. Wysypana białym żwirem i widoczna przez szczelinę w murze polana stanie się symbolem, ale też miejscem dającym nadzieję na zmartwychwstanie. „Będzie to miejsce kontemplacji, modlitwy, jak również oficjalnych wyrazów hołdu dla pomordowanych. Gość miejsca pamięci będzie miał szansę rzucić wycinkowe, krótkie spojrzenie w zupełnie inną rzeczywistość, na drugą stronę…” – opisują swoją wizję architekci.

J8K4aid1DC6A1A0Ih2306wfOz2NTZC4sZzAbDlMCbQrqtG3dbOiNcpFWE0a2_muzeum-w-sobiborze02.jpg

Na terenie miejsca pamięci znajduje się też trasa, prowadząca z rampy kolejowej ku komorom gazowym. Architekci uznali, że nie będzie ona dostępna dla zwiedzających: „pomysł, by bezpieczny, współczesny zwiedzający odtwarzał ostatnią drogę ofiar Zagłady, wydaje się po prostu niemoralny”. Postanowili zaznaczyć ją za pomocą szarej ściany: turysta będzie ją widział przez drzewa, pozna jej przebieg, jednak sens jej istnienia pozostanie w sferze symbolu. Tak to ujęli w swoim opisie architekci: „Zgodnie z żydowską tradycją, wedle której chodnik przy cmentarzu służyć ma tylko umarłym, w bezpośredniej bliskości muru nie przebiega żadna ścieżka. Wijąca się pośród drzew w pewnym oddaleniu, jasnoszara ściana sugeruje idącym aleją zarówno historyczną lokalizację drogi, jak i wskazuje wymiar nacechowanego szacunkiem dystansu, jaki powinni zachować”.

UXP2kYsdfrVTijTXYIQLygf2oU6TbEno4xlNwD3qxBpoc6VL5OyimnQYDPZQ_muzeum-w-sobiborze04.jpg
ZB4W3tKcW8qBXiMaiTA25Af1xMlsRZuAaKUZvEEoll9hv7Bkvak5AzvfQkhj_muzeum-w-sobiborze05.jpg

II nagrodę w konkursie otrzymała propozycja pracowni Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne, III - Biuro Projektów Budownictwa Ogólnego „Budopol” S.A. Wyróżnienie honorowe przyznano Pracowni Architektonicznej 1997.

Wszystkie nagrodzone prace można zobaczyć na majdanek.eu
Ilustracje: re-a.net/Museum-Sobibor


Podepnij swój artykuł

tagi

Rusza XI edycja Plebiscytu Polska Architektura XXL - czekamy na zgłoszenia realizacji
Rusza XI edycja Plebiscytu Polska Architektura XXL - czekamy na zgłoszenia realizacji

Zapraszamy do udziału w jedenastej edycja Plebiscytu Polska Architektura XXL, którego celem jest wsp ...

Wieża ciśnień w Ciechanowie jak nowa
Wieża ciśnień w Ciechanowie jak nowa

Wieża ciśnień w Ciechanowie – to jeden z najbardziej znanych obiektów architektonicznych w tym mieśc ...

Mirosław Nizio projektuje na Ukrainie
Mirosław Nizio projektuje na Ukrainie

Pracownia Nizio Design International Mirosława Nizio, we współpracy z ukraińskim biurem Project Sys ...

KOMENTARZE
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera