Dom pomiędzy – minimalizm wśród historii

Na wrocławskich Karłowicach, wśród poniemieckich willi i powojennych domów-kostek, powstał „Dom Pomiędzy” – autorski projekt Macieja Kowaluka, współzałożyciela pracowni 3XA. To minimalistyczna, biała bryła, która nie udaje historii, lecz ją uzupełnia. Dom powstał dzięki architektonicznej precyzji, sąsiedzkiej współpracy i logistyce na granicy możliwości. To przykład, jak ograniczenia mogą stać się siłą projektu i jak projektować w historycznym kontekście stosując kontrast a nie mimikrę.

Miasto-Ogród i Architektoniczne Dziedzictwo

Karłowice to jedna z najbardziej charakterystycznych dzielnic Wrocławia – dawne miasto-ogród, którego urbanistyka i architektura są świadectwem kolejnych epok. Poniemieckie wille z początku XX wieku, modernistyczne domy-kostki z lat powojennych, a wszystko zatopione w zieleni – to krajobraz, w który wpisano „Dom Pomiędzy”.

Działka, na której stanął dom, wcześniej mieściła niszczejący pawilon handlowy. Po jego rozbiórce pojawiła się szansa na nową jakość przestrzenną. Architekt Maciej Kowaluk, wraz z żoną, podjął się zadania stworzenia domu, który będzie jednocześnie współczesny i osadzony w lokalnym kontekście. Jak sam mówi:

„Jesteśmy wraz z żoną miłośnikami minimalizmu i monochromatycznej kolorystyki. Cenimy oszczędność formy i szczerość materiałów budowlanych, na równi z zamiłowaniem do dużej ilości zieleni we wnętrzu.”

Projekt musiał uwzględniać szereg ograniczeń konserwatorskich – od linii zabudowy, przez wysokość gzymsu i kalenicy, po kierunek spadku dachu. Dom nie udaje zabytku, lecz wpisuje się w rytm ulicy, zachowując analogiczne proporcje i formę. To architektura, która nie konkuruje z otoczeniem, lecz je dopełnia posługując się współczesnym językiem estetycznym.

Przestrzeń Życia, Elastyczność i Zielona Intymność

Dom zaprojektowano jako przestrzeń życia rodzinnego, z naciskiem na otwartość, funkcjonalność i przyszłościową elastyczność. Trzy kondygnacje odpowiadają na różne potrzeby domowników:

Parter to strefa dzienna – salon, kuchnia i jadalnia – otwarte na ogród poprzez duże przeszklenia. Dzięki różnicy poziomów działki, przestrzeń dzienna zyskała imponującą wysokość 4,2 metra, co potęguje wrażenie przestronności.

Pierwsze piętro mieści sypialnie – rodziców z prywatną łazienką i garderobą oraz dziecięcą, zaprojektowaną z myślą o przyszłym podziale na dwa pokoje.

Drugie piętro to wielofunkcyjna przestrzeń – najjaśniejsze pomieszczenie w domu, otwarte na tarasy i zintegrowane z zielenią. Służy jako biuro, studio jogi, siłownia i pokój gościnny.

Wnętrza domu są spójne z jego zewnętrzną formą – minimalistyczne, jasne, z dużą ilością naturalnego światła i zieleni. To przestrzeń, która żyje wraz z mieszkańcami i może ewoluować w zależności od ich potrzeb.

Minimalizm jako Odpowiedź na Kontekst

Forma „Domu Pomiędzy” to manifest architektonicznego minimalizmu. Biała bryła, proste linie, brak zbędnych ozdobników – to świadoma decyzja, wynikająca z filozofii projektowej autora. Minimalizm nie jest tu estetycznym wyborem, lecz odpowiedzią na kontekst – zarówno urbanistyczny, jak i kulturowy. I wzbudza niekiedy opór wśród purystów projektowania kontekstowego.

Dom nawiązuje do dwóch tradycji: niemieckiej zabudowy willowej z charakterystycznymi skośnymi dachami oraz polskiego modernizmu, reprezentowanego przez domy-kostki. Jednocześnie wpisuje się w ideę miasta-ogrodu – poprzez tarasy, przeszklenia i otwarcie na zieleń.

Bryła domu została zaprojektowana tak, by izolować ogród od hałasu ulicy, tworząc intymną przestrzeń wypoczynku. Dzięki przepisom umożliwiającym budowę w granicy działki, udało się maksymalnie wykorzystać jej potencjał – ponad 400 m² z 729 m² przeznaczono na ogród.

Technika: Logistyka, Sąsiedzi i Zrównoważone Instalacje

Budowa domu trwała cztery lata i była logistycznym wyzwaniem. Wąska działka, dwumetrowa różnica poziomów, bliskość sąsiednich budynków – wszystko to wymagało precyzyjnego planowania i dobrej współpracy z sąsiadami.

Dostarczanie materiału, w tym szczególnie dużych tafli szyb okiennych odbywało się dźwigiem pomiędzy częścią 3-kondygnacyjną stanu surowego i sąsiednim budynkiem. Część sprzętu transportowana była poprzez działki sąsiadów, a niektóre prace udało się wykonać tylko dzięki ich uprzejmości.

Technicznie dom został wyposażony w szereg rozwiązań z zakresu zrównoważonego budownictwa:

Gruntowa pompa ciepła zapewnia ogrzewanie i ciepłą wodę.

Wentylacja mechaniczna z rekuperacją dba o komfort termiczny i jakość powietrza.

Zewnętrzne żaluzje, zadaszenia tarasów i biały kolor elewacji pomagają w niwelowaniu nagrzewania się budynku.

System podlewania ogrodu zasilany jest gromadzoną deszczówką.

Dom został przystosowany do instalacji fotowoltaicznej, która może pojawić się w przyszłości.

To dom, który nie tylko odpowiada na potrzeby mieszkańców, ale również szanuje środowisko i lokalną społeczność. Ostatni etap realizacji – zazielenienie tarasów i ogrodu – to proces, który wymaga czasu, ale już dziś widać, że „Dom Pomiędzy” stanie się integralną częścią zielonego krajobrazu Karłowic.

Metryczka projektu architektonicznego - Dom pomiędzy we Wrocławiu

Projekt: Maciej Kowaluk – 3XA

Realizacja: 2021–2025

Powierzchnia domu: 204 m² części użytkowej + 36 m² garażu dwustanowiskowego

Powierzchnia działki: 729 m²

Fot: stanzajaczkowskiphoto, 3XA

Obiekt znalazł się na krótkiej liście konkursu World Architecture  Festiwal 2025. Udział w konkursie kosztuje od 600 do 800 funtów za zgłoszenie w jednej kategorii. Na tegoroczną edycję zgłoszono 780 projektów. Na krótką listę trafiło 460 z nich.

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera