Smiljan Radić Clarke laureatem Nagrody Pritzkera 2026. Nagroda jedzie do Chile

Smiljan Radić Clarke został tegorocznym laureatem Nagrody Pritzkera. Mający korzenie chorwackie i brytyjskie architekt urodził się w Santiago i w tym mieście do dziś pracuje. Wśród powodów docenienia właśnie jego wymienia się niezwykłe podejście do kontekstu, który architekt rozumie nie tylko jako miejsce, ale i punkt styku historii, praktyk społecznych i uwarunkowań politycznych.

Werdykt Pritzkera 2026 w cieniu kontrowersji

12 marca 2026 roku światowa społeczność architektoniczna poznała nazwisko kolejnegoi laureata Nagrody Pritzkera.  Został nim Smiljan Radić Clarke, architekt pochodzący z Chile, który od lat tworzy i pracuje w Santiago. Werdykt ten zapadł w atmosferze pewnej niepewności, gdyż ogłoszenie nazwiska laureata stanęło pod znakiem zapytania z powodu kryzysu wizerunkowego szefa fundacji przyznającej wyróżnienie, którego nazwisko pojawiło się w dokumentach dotyczących sprawy Jeffreya Epsteina. Mimo tych kontrowersji, sama architektura nie ucierpiała, a wybór jury padł na twórcę, który w niezwykły sposób redefiniuje podejście do kontekstu projektowego. Radić Clarke jest drugim Chilijczykiem w historii, który sięgnął po to trofeum, powtarzając sukces swojego rodaka, Alejandro Araveny, sprzed dokładnie dwóch dekad.

Wielokulturowe dziedzictwo i edukacja Smiljana Radicia Clarke’a

Droga życiowa i zawodowa Smiljana Radicia Clarke’a jest nierozerwalnie związana z jego wielokulturowymi korzeniami. Urodził się w Santiago w rodzinie imigrantów, będąc wnukiem przybyszów z chorwackiej wyspy Brač ze strony ojca oraz imigrantów z Wielkiej Brytanii ze strony matki. Ta specyficzna mieszanka kulturowa ukształtowała w nim silną świadomość przynależności oraz przekonanie, że życie jest strukturą złożoną, a nie jedynie odziedziczonym stanem faktycznym. Architekt często podkreśla, że wydobywanie własnych korzeni daje niezbędną w procesie tworzenia wolność. Jego edukacja również nie przebiegała w sposób linearny. Choć projektował już w wieku czternastu lat, w 1989 roku oblał egzamin końcowy na studiach architektonicznych w Chile. To niepowodzenie pchnęło go do kontynuowania nauki w Wenecji oraz do licznych podróży, które do dziś uważa za fundament swojej wiedzy i najważniejszy element kształcenia.

Kameralna praktyka i rzemiosło Radića Clarke

Od momentu założenia autorskiej pracowni w 1995 roku, Radić Clarke konsekwentnie unika skalowania biura, dbając o to, by pozostawało ono kameralne i pozwalało na pełne skupienie nad każdym zagadnieniem jako osobnym, wielowarstwowym wyzwaniem. W swojej pracy wychodzi on poza sztywne ramy dyscypliny, swobodnie łącząc architekturę z filozofią, rzeźbą i literaturą. Kluczowym aspektem jego życia zawodowego i prywatnego stała się relacja z rzeźbiarką Marcelą Correą, która początkowo była jego klientką, a później została żoną i stałą współpracowniczką. Ich wspólnym debiutem był Casa Chica w Vilches, niewielki budynek o powierzchni zaledwie 24 metrów kwadratowych, który para zbudowała ręcznie w surowym krajobrazie Andów w 1997 roku. To doświadczenie zdefiniowało jego podejście do rzemiosła i materiału, który traktuje w sposób niemal rzeźbiarski.

Dialektyka trwałości i efemeryczności architektury Radića Clarke

Dorobek laureata rozciąga się od trwałych instytucji publicznych po konstrukcje efemeryczne, których czas życia mierzony jest w tygodniach. Radić Clarke zyskał światowe uznanie dzięki instalacjom takim jak „Chłopiec ukryty w rybie” – konstrukcji z granitu i cedru zaprezentowanej na Biennale w Wenecji – czy tymczasowemu pawilonowi Serpentine w Londynie. Architekt wierzy, że jego zadaniem jest tworzenie przestrzeni, w których inni mogą odkrywać rodzące się idee, a nie tylko konsumować gotowe formy. Fascynacja tym, co ulotne i eksperymentalne, doprowadziła go do założenia w 2017 roku Fundación de Arquitectura Frágil. Fundacja ta, działająca w jego domowym studiu, wspiera projekty przekraczające granice dyscyplin i promuje architekturę jako praktykę zbiorową, ewoluującą oraz otwartą na zmiany.

Kontekst jako punkt styku historii w architekturze laureata Pritzkera 2026

W swoich realizacjach stałych Radić Clarke interpretuje kontekst znacznie szerzej niż tylko jako uwarunkowania topograficzne. Dla niego miejsce to punkt styku historii, praktyk społecznych i politycznych uwarunkowań. Zrozumienie estetyki laureata wymaga spojrzenia na nią przez pryzmat jego złożonej tożsamości, w której surowość chorwackiego kamienia spotyka się z brytyjską precyzją i chilijską odpornością na trudne warunki krajobrazowe. Wydobywanie tych korzeni pozwala mu na tworzenie struktur wielowarstwowych, które odzwierciedlają skomplikowaną naturę ludzkiego bytowania. Jego budynki nie są jedynie obiektami w przestrzeni, lecz materialnym zapisem intelektualnych poszukiwań i dialogu między tym, co trwałe, a tym, co kruche.

Nowy kierunek światowej architektury widoczny w werdykcie na rzecz Radića Clarke ?

Werdykt z 2026 roku to sygnał, że współczesna architektura potrzebuje powrotu do rzetelnej refleksji i rzemiosła. Smiljan Radić Clarke udowadnia, że najbardziej wpływowe idee mogą rodzić się w niewielkich pracowniach, o ile są one poparte głębokim zrozumieniem miejsca i otwartością na eksperyment. W świecie zdominowanym przez globalne trendy, jego „architektura krucha” staje się paradoksalnie najmocniejszym głosem w dyskusji o przyszłości projektowania, stawiając na etykę partnerstwa z użytkownikiem i szacunek dla autonomii poznawczej odbiorcy. Jako praktyk, który traktuje każdy projekt jako unikalne zagadnienie filozoficzne, Radić Clarke przypomina, że architektura jest przede wszystkim żywym procesem budowania relacji między człowiekiem a jego otoczeniem

Źródło: https://www.pritzkerprize.com/laureates/smiljan-radic-clarke

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera