Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera


Pomnik „Ratującym – Ocaleni” - znamy finalistów konkursu

 

Czas czytania: ~5 min


Pomnik Ratującym – Ocaleni ma jeszcze w 2015 roku stanąć obok Muzeum Historii Żydów Polskich Polin

 

rIX2oyyQxbuKHhIlRptE358CjC84154A5sWx8xTdUUGPRQoeVWpfP1LqhKke_andrzej-bulanda-jadwiga-grajczyk.jpg

Pomnik Ratującym – Ocaleni ma jeszcze w 2015 roku stanąć obok Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Wcielaniem w życie idei budowy takiego pomnika oraz organizatorem konkursu na jego projekt jest założona w 2013 roku Fundacja Pamięć i Przyszłość. Jej założycielem oraz fundatorem jest amerykański filantrop i biznesmen polsko-żydowskiego pochodzenia, Zygmunt Rolat. Nad całością projektu czuwa zespół, w skład którego wchodzą przedstawiciele różnych środowisk żydowskich z diaspory i Izraela, m.in.: Zygmunt Rolat – przewodniczący; członkowie: Hanoch Gutfreund (Izrael); Corinne Evens (Francja); Elżbieta Ficowska, Konstanty Gebert, Adam Rotfeld, Michael Schudrich (Polska); Michael Berkowicz, Abraham Foxman, Wiktor Markowicz, David Marwell (USA).

Pomysłodawcy i organizatorzy konkursu na pomnik Ratującym – Ocaleni tak piszą o swojej idei: „Chcemy, by Konkurs doprowadził do wyłonienia przestrzennej formy Upamiętnienia jednego z największych aktów bohaterstwa doby współczesnej: ratowania, wbrew groźbie śmierci z rąk niemieckich okupantów polskich Żydów przez ich polskich współobywateli. Chcemy, by Upamiętnienie to skupiało się na samych ratujących, ich moralnej prawości, odwadze i samotności – chcemy też, by przemawiało ono ponad 70 lat po fakcie do wnuków świadków i uczestników tamtych wydarzeń, i do następnych pokoleń. Chcemy, by Konkurs przyczynił się do dyskusji nad wartością i aktualnością doświadczeń ratujących i uratowanych, lecz by upamiętnienie nie ugrzęzło w meandrach historycznych polemik”.

vhyUMfZ6e38h7m7gNA5Nw09HHdCZ6TCYD1jqaqpD3Z8u111wcZSusnzrLUGK_andrzej-bulanda-jadwiga-grajczyk2.jpg

Warto dodać, że w marcu 2014 roku został rozstrzygnięty konkurs na inny pomnik, także upamiętniający Polaków ratujących Żydów. Ten konkurs zorganizowała Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a pomnik ma stanąć przy pl. Grzybowskim w Warszawie, obok kościoła Wszystkich Świętych.

Pomnik Ratującym – Ocaleni, którego powstanie nadzoruje Fundacja Pamięć i Przyszłość zostanie zrealizowany według jednego z pięciu projektów, które właśnie wyłoniono ze wszystkich zgłoszonych prac. Ich oceny dokonało jury w składzie: Michael Berkowicz (USA), architekt, przedstawiciel Fundatora; Michael J. Crosbie (USA), architekt; Jarosław Kozakiewicz (Polska), rzeźbiarz; Rainer Mahlamäki (Finlandia), architekt; Marek Mikos (Polska), architekt, Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego m.st. Warszawy; Maciej Miłobędzki (Polska), architekt; Oren Sagiv (Izrael), architekt, kurator; Jakub Szczęsny (Polska), architekt, sędzia referent; Hanna Szmalenberg (Polska), architekt, rzeźbiarz; Milada Ślizińska (Polska), krytyk sztuki, Przewodnicząca Jury.

W finale konkursu na projekt pomnika Ratującym – Ocaleni znalazły się następujące propozycje (przy nazwiskach autorów publikujemy krótkie opisy, jakie sami przygotowali):

1. Andrzej Bulanda, Jadwiga Grajczyk:
Wybór lokalizacji pomnika i jego przesłanie mają w sposób uniwersalny opowiadać historię ratowania polskich żydów podczas II wojny światowej. Elementami kompozycji pomnikowej są: drzwi, Ogród Nadziei, Droga Sprawiedliwych, aleja Ireny Sendelerowej, Ławeczka Karskiego, Tablica żegoty, Trasa Zagłady żydów, pomnik Bohaterów, Drzewo życia. Patronami ideowymi Upamiętnienia są Jan Karski i Irena Sendlerowa, którzy uosabiają postawy Polaków ratujących żydów. Założony w projekcie gest otwarcia drzwi ma skłonić do refleksji nad przeżyciami Ratujących i szukających ocalenia, a także do refleksji nad kondycją człowieka w czasie zagrożenia.

9EdlzpQqaQvmr4u5JsHkumRFeVEfXpqqxFfG29ortjZtOLAwltasoUeGhWWE_grzegorz-dutka-szymon-wroblewski.jpg

2. Grzegorz Dutka, Szymon Wróblewski
Głównym założeniem tego projektu Upamiętnienia jest nowe ukształtowanie części terenu, łagodne podniesienie jego zewnętrznej powłoki przy jednoczesnym obniżeniu jego centralnej części, w której zostaną uformowane tarasy. Powstała w ten sposób przestrzeń ma być rodzajem enklawy-ogrodu, miejscem odpoczynku w mieście. Ważnym element projektu jest ściana zawierająca zapis historii Sprawiedliwych.

Realizacja koncepcji wymaga znacznego przekształcenia krajobrazu. Jednocześnie ta forma upamiętnienia nie ogranicza możliwości korzystania z parku, tworzy wręcz przestrzeń dla nowych aktywności.

Li1xEyjHVQzvBOaG6D857EmtGeK8dkQtMavZh0ygwNKz3ZLDJAmGkUsxSY4c_eduard-freudmann-gabu-heindl.jpg

3. Eduard Freudmann, Gabu Heindl
Projekt zakłada zasadzenie lasu-pomnika, który będzie symbolizował nieznaną liczbę uratowanych Żydów. Osikowa monokultura, składająca się z około 10 tysięcy drzew, miałaby powstać w wyniku działania wspólnotowego, z udziałem okolicznych mieszkańców. Nadanie nazwy pomnikowi również miałoby wyniknąć w trakcie jego tworzenia. W lesie, będącym miejską przestrzenią rekreacyjną, powstaną dwie polany, przypominające kształtem pomniki Bojowników Getta Warszawskiego stojące przed wejściem do Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Większa z nich będzie służyła jako przestrzeń różnorodnych wydarzeń publicznych.

oYky30BIF5UUNbJ00S6Lod0IMseFHzaQUM9DCsgT5TXhxnrqZ1mXeqs9KBVy_studio-pez-pedro-pena-jurado-daniel-zarhy.jpg

4. Studio Pez Pedro Pena Jurado, Daniel Zarhy
Koncepcja zakłada stworzenie pomnika w formie wykopaliska archeologicznego. Jej twórcy chcą odnaleźć i wydobyć pozostałości domów, w których uciekinierzy znajdowali schronienie i które potwierdzałyby odwagę Polaków ryzykujących własne życie dla innych. Pomnik-wykopalisko odkrywałby ślady typowego budynku mieszkalnego, które niegdyś istniały na Muranowie. Odkryte ceglane ściany stałyby się elementami krajobrazowymi, a wnętrza mieszkań – przestrzeniami upamiętniającymi, kontemplacyjnymi i miejscem spotkań. Mieszkańcy mieliby możliwość uczestnictwa w samym procesie „wydobywania” śladów, prowadzącym do wybudowania pomnika.

atUqu6serlmqmPjWbE0rnb3hSpcm8TTdDX8ZbS4bzBp9kP3XljesnTB8qSBI_mateusz-tanski.jpg

5. Mateusz Tański
Twórcy pomnika zadają sobie pytanie o to, jakimi wartościami kierowali się ludzie pomagający Żydom w obliczu śmierci własnej i swoich podopiecznych. Jedni – wiarą w Boga i miłością bliźniego, dla innych istotna była zasada tolerancji i poszanowania praw jednostki. Wszyscy Sprawiedliwi w chwili najwyższej próby otworzyli się na drugiego człowieka. Założeniem projektu pomnika jest upamiętnienie tych szczególnych relacji między Ratującymi i Ocalonymi. Wedle koncepcji pomnik ma symbolicznie otwierać się na budynek Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN i zostanie zlokalizowany w sąsiedztwie alei drzew, w południowym narożniku parku, w oddaleniu od głównych ciągów komunikacyjnych. Ma być łagodny w wyrazie, tak jak skromni i nieszukający poklasku pozostali sami Sprawiedliwi.

Pięć projektów pomnika Ratującym – Ocaleni jury wybrało spośród nadesłanych z 16 krajów 136 architektoniczno – rzeźbiarskich propozycji. Zwycięzcę konkursu mamy poznać w kwietniu tego roku.

Źródło informacji i ilustracji: raff.org.pl


Podepnij swój artykuł

tagi

Prezent od architekta
Prezent od architekta

Architekci nie projektują tylko budynków. Czy to dla odmiany i rozrywki, czy namówieni przez różne f ...

Projekt przedszkola z cegły
Projekt przedszkola z cegły

Wśród realizacji architektonicznych nominowanych w konkursie Brick Award znalazły się obiekty o bard ...

Plebiscyt Polska Architektura XXL 2019 - czekamy na zgłoszenia realizacji
Plebiscyt Polska Architektura XXL 2019 - czekamy na zgłoszenia realizacji

Przed nami dwunasta edycja Plebiscytu Polska Architektura XXL, którego celem jest wspólne architekto ...

KOMENTARZE
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera