Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera


Szczepan Baum – laureat Nagrody Honorowej SARP 1991

 

Czas czytania: ~5 min


W 1991 roku laureatem Honorowej Nagrody SARP został Szczepan Baum

 

EJ3fdlHoJwWASHdCcKq6JdIIW6YkV3quu50gkQ1IxwV4idgLBxkDh0KTMjOM_1225596-szczepan-baum.jpg

Szczepan Baum urodził się 25 grudnia 1931 w Warszawie, zmarł 25 stycznia 2014 w Gdańsku. W 1956 roku skończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, choć naukę zawodu architekta rozpoczynał na Politechnice Śląskiej. W 1993 roku na Politechnice Gdańskiej obronił doktorat. Do początku lat 80. Szczepan Baum pracował w państwowym biurze projektowym Miastoprojekt – w tamtych czasach nie było możliwości prowadzenia własnej praktyki, każdy architekt musiał mieć zatrudnienie w państwowej pracowni w 1977 roku do zespołu gdańskiego Miastoprojektu dołączył Andrzej Kwieciński, który stał się na wiele kolejnych lat wspólnikiem Szczepana Bauma. Obaj architekci z kilkoma innymi projektantami już w 1982 roku, a więc zaraz po tym, gdy przepisy państwowe dotyczące praktyki architektonicznej nieco się poluźniły, założyli spółdzielnię projektową ZAPA - Zespół Autorskich Pracowni Architektonicznych. Od takich spółdzielni w Polsce zaczęły się przemiany, prowadzące ku rozwojowi autorskich praktyk projektowych.

iNKijXjgUDltCxnUGJry8VjWR3iGFJNBRFiO2E07YZKMfx31uo8CyI496EI4_koscoil-we-wladyslawowie-2-baum.jpg

Kościół we Władysławowie

QPkv7WFTSHIZkC10usLnwket5xJwd6XGjDLR52TEdSpOM3HCPHHdzhhGdJ62_koscoil-we-wladyslawowie-baum.jpg

Kościół we Władysławowie

Szczepan Baum zaprojektował wiele obiektów, dziś uważanych za ważne w rozwoju polskiej architektury II połowy XX wieku. W latach 1957-1963 we Władysławowie powstał kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP. Świątynia ma prostą formę, w której architekt zawarł inspiracje gotykiem, stylem charakterystycznym dla architektury Pomorza. Z drugiej strony bryła kościoła nasuwa skojarzenia z namiotem, a więc kształtem istotnym w symbolice chrześcijańskiej. Betonowe prefabrykaty, z których wzniesiono budynek, mają tu dość subtelny charakter, a witraże i starannie rozplanowane otwory wpuszczają do wnętrza światło tak, aby i ono współtworzyło tę architekturę.

pgLtQE2E6pUDaPmUlX6jQI2m28R3rkMwPKOdiEq5AUYCKw923Oo9zELXXhLY_siedziba-not-w-gdansku-baum.jpg

Siedzina NOT W Gdańsku

4tSPD9AmD7JbtCLnCSIpt7G5kGN03Lbwl5Xv1hj2qHaW3wT6PENF5S68kZHL_siedziba-not-w-gdasku-baum1.jpg

Siedzina NOT W Gdańsku

Stare Miasto w Malborku

Pod koniec lat 60. Szczepan Baum we współpracy z Danutą Olędzką zaprojektował wybudowany w 1974 roku biurowiec – siedzibę Naczelnej Organizacji Technicznej. Gmach stanął w centrum miasta i otrzymał elewacje, w których dominuje cegła (a to po to, by lepiej wpisać nowy gmach w historyczne otoczenie). Budynek jednak nie naśladuje dawnych form – ma modernistyczną formę, a poza cegłą jego bryłę współtworzą także beton, szkło, a we wnętrzach drewno. To właśnie gra pomiędzy użytymi materiałami stanowi o charakterze budowli. Charakterystycznym elementem siedziby NOT jest biegnąca przez środek budynku klatka schodowa, oświetlona od góry kompozycją geometrycznych świetlików, wybitych w dachu.

RXq0HlAq1VcZWvlEfBgGsXdfbwBNWhnbE2d3BQu8KKSro4wbTOQjHHouSKoT_terminal-imlecha-walesy-w-gdansku.jpg

Terminal im. Lecha Wałęsy w Gdańsku

Rezydencja Lecha Wałęsy

Szczepan Baum ma na koncie także wiele istotnych realizacji, powstałych już po przemianie wolnościowej. Jest autorem m.in. rezydencji Prezydenta Lecha Wałęsy przy ul. Polanki w Gdańsku Oliwie (1996), Terminalu im. Lecha Wałęsy w Gdańsku (1996) czy gmachu Galerii Bałtyckiej (2005-2007). Zaprojektował także m.in. aquapark w Sopocie, budynki biurowe Hossa i Idal w Gdyni, Cukiernię Pellowski w Gdańsku, a także liczne świątynie, w tym kościoły w Gdańsku-Ujeścisku, Gdańsku-Świbnie, Gdańsku-Osowie, Gdańsku-Matemblewie. Obiekty, projektowane przez Szczepana Bauma w latach 90. oraz pierwszych latach XXI wieku bliższe są postmodernizmowi, reprezentują stylistykę charakterystyczną dla polskiej architektury wczesnego kapitalizmu.

vXIwRhgfheJyOU4mWoZqaLyNNuyf0MjZy7QHddOq6EZCf8ahxrjcXWdZQZlK_biurowiec-idal-w-gdyni.jpg

Biurowiec Idal w Gdyni

WLhtkkO8RAJHbj3FotVaIYiuRtsjNhHE0p2KM3Sr34EzSDHXPwp1ezU4S988_elblag-uklad-urbani-starego-miasta.jpg

Uklad urbanistyczny Starego Miasta w Elblągu

Szczepan Baum dużą część swojej działalności zawodowej poświęcił projektowaniu zabudowy zniszczonych w czasie wojny strych miast. W 1960 roku opracował plan osiedla mieszkaniowego w miejscu nieistniejącej historycznej zabudowy w Malborku. Z obszaru Starego Miasta całkowicie usunięto funkcje śródmiejskie, teren przeznaczając na osiedle mieszkaniowe. Nowa zabudowa miała tylko mieścić się mniej więcej w dawnej koncepcji przestrzennej, nie zachowano już natomiast już ani szerokości działek, ani frontowego układu ulicy, ani układu szczytów domów. Wzdłuż placu stanęły powtarzalne 4-kondygnacyjne budynki mieszkalne oraz pawilony handlowe z podcieniami. Drugą linię zabudowy zajęły proste punktowce.

yt9Ua18Ugd1AoZHr8KXLkrUvVNmqbrjk7GNOvvzaWld1KG9k7EW0mLMHg45N_galeria-baltycka.jpg

Galeria Bałtycka

Ratusz w Elblągu

Zupełnie inna idea przyświecała zaś projektowi zabudowy elbląskiego Starego Miasta, który powstał w latach 1976-1978, a opracowali go Wiesław Anders, Szczepan Baum i Ryszard Semka oraz współpracujący z nimi Andrzej Kwieciński. Tu postanowiono stworzyć architekturę na różne sposoby naśladującą lub kojarzącą się z historyczną zabudową tych terenów. Na bazie odkopanych przez archeologów fundamentów dawnej zabudowy powstały więc kamieniczki, budowane nowoczesnymi już metodami, ale mające kształty i dekoracje, będące echem przeszłości. „W projektach Szczepana Bauma i Ryszarda Semki wyraźne są postmodernistyczne, pastiszowe opracowania rozpowszechnionych tu niegdyś gotyku i manieryzmu, mniej jest kamienic odnoszących się do architektury nowożytnej i klasycystycznej. Wąskie, szczytowe fasady poprzedzają charakterystyczne dla miast hanzeatyckich przedproża. (…) Zadbano też o różnorodność detali, tak aby całość nie wywoływała wrażenia monotonii, jakie wynikać mogłoby z powierzenia projektu ponad 150 kamienic niewielkiemu stosunkowo zespołowi” - w książce „Postmodernizm polski” opisuje architekturę zespołu Agnieszka Skolimowska. Pierwsze prace przy budowie „nowego” Starego Miasta w Elblągu ruszyły w 1983 roku i trwają właściwie do dziś. W 2010 roku oddano do użytku zaprojektowany przez Szczepana Bauma i Andrzeja Kwiecińskiego siedem lat wcześniej Ratusz Miejski.

ptQDoA3iJBUWOzLk0vD0sidOlnmPI6npXM64vLazb8I4f3T89GYhFCrOwTs1_kosciuol-w-swibnie.jpg

Kociół w Świbnie

Dorobek Szczepana Bauma, choć nierzadko krytykowany, doskonale pokazuje przemianę, jaką przeszła cała polska architektura w drugiej połowie XX wieku. Przemianę od modernizmu do architektury korzystającej ze wzorów z przeszłości.

Źródło zdjęć: zapa-architekci.pl, bkarchitekci.pl, Wikipedia.org


Podepnij swój artykuł

tagi

Prezent od architekta
Prezent od architekta

Architekci nie projektują tylko budynków. Czy to dla odmiany i rozrywki, czy namówieni przez różne f ...

Projekt przedszkola z cegły
Projekt przedszkola z cegły

Wśród realizacji architektonicznych nominowanych w konkursie Brick Award znalazły się obiekty o bard ...

Plebiscyt Polska Architektura XXL 2019 - czekamy na zgłoszenia realizacji
Plebiscyt Polska Architektura XXL 2019 - czekamy na zgłoszenia realizacji

Przed nami dwunasta edycja Plebiscytu Polska Architektura XXL, którego celem jest wspólne architekto ...

KOMENTARZE
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera