Gołębnik w Różance - zabytek uratowany

Dwór w Różance w powiecie kłodzkim został zbudowany w XVII. Był siedzibą zarządu dóbr majątku Szczerba, związany z zamkiem noszącym taką nazwę. Burzliwe losy tego regionu spowodowały, że od 1945 roku dworski zespół zabudowań był coraz bardziej zaniedbany, dziś jest w ruinie. Poza głównym budynkiem dworskim na terenie majątku znajdowało się jeszcze kilka mniejszych obiektów, w tym pochodzący z XIX wieku gołębnik o ciekawej formie baszty. To właśnie jego renowacji podjęła się Anna Zaręba.

Wyjątkowy projekt dla zabytku

Polskie zabytki mają zmienne szczęście; zdarza się, że z rozmysłem są doprowadzane do ruiny, aby można się było ich pozbyć (szczególnie kiedy zajmują wartościową działkę); inne trafiają pod urzędową opiekę w młodym wieku (Kaplica w gminie Wilga), jeszcze inne bywają w lepszy lub gorszy sposób rozbudowywane (Nowoczesna nadbudowa zabytku) i modernizowane (Dworzec Zajezierze koło Dęblina).

Murowany gołębnik, znajdujący się na terenie dawnego dworu Różanka wielu pewnie już dawno spisało na straty. Przechylony, częściowo zawalony był w bardzo złym stanie i nawet wprawnemu oku trudno było dostrzec jego urok i walory historyczne oraz architektoniczne. Na szczęście znaleźli się ludzie, którzy postanowili uratować ten niezwykły obiekt z przeszłości. Najważniejszą rolę w tym procesie odegrała konserwatorka zabytków, Anna Zaręba, która opracowała projekt renowacji gołębnika i go ogromnym nakładem pracy i determinacji zrealizowała. Ważna była otwartość i gotowość do współpracy Urzędu Miasta i Gminy w Międzylesiu, ale i lokalnej społeczności oraz organizacji zajmujących się ochroną zabytków. Koszt przywrócenia świetności zabytkowemu gołębnikowi wyniósł ok. 100 000 zł, a inwestycję dofinansowano z Budżetu Państwa ze środków Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu.

Renowacja i odbudowa historycznej bryły

Gołębnik, choć zabezpieczony po częściowym zawaleniu się w 2000 roku, przez lata pozbawiony był niemal dwóch ścian od północnego wschodu oraz gzymsu nad wejściem, a całość była odchylona od pionu o ponad 27 cm. Pogłębiały się spękania na pozostałych ścianach, uszkodzone były fundamenty. Prace remontowe i konserwatorskie polegały głównie na zabezpieczeniu i utrwaleniu substancji poprzez usunięcie przyczyn destrukcji, wyeliminowaniu problemów konstrukcyjnych oraz zachowanie oryginalnej substancji zabytkowej, w tym na przykład zachowanej oryginalnej drewnianej więźby dachowej. Drugą częścią zadania były prace budowlane. Te polegały m.in. na ustabilizowaniu fundamentów gołębnika, stabilizacji i naprawy spękań oraz odbudowie zawalonego fragmentu ściany wraz z wprowadzeniem systemu stabilizującego konstrukcję. Przywrócono niegdyś zamurowane otwory, zrekonstruowano ościeże i drzwi, zdemontowano wtórną lampę usytuowaną na zwieńczeniu i całość zamknięto sygnaturką; przy rekonstrukcji wykorzystano w maksymalnym stopniu materiał pozyskany z zawaliska. Co ważne: oryginalne mury od tych uzupełnionych odróżniono różnym rodzajem tynku, dzięki czemu łatwo się zorientować, co zostało w wyniku rekonstrukcji dodane do historycznego obiektu.

Zobacz galerię zdjęć obiektu

Udokumentowany na zdjęciach zakres wykonanych prac robi imponujące wrażenie. Dobrze by było, aby więcej polskich zabytków miało szczęście „trafić w ręce” zdeterminowanych konserwatorów, gotowych podjąć wysiłek ich ratowania i przywracania blasku.

Zdjęcia i informacje dzięki uprzejmości Anny Zaręby.

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera