Zmarł wrocławski architekt, Zenon Prętczyński

29 września 2025 roku Muzeum Architektury we Wrocławiu podało informację o śmierci Zenona Prętczyńskiego, nestora wrocławskiej architektury. Należał do tego pokolenia architektów, dla których pierwszym zawodowym doświadczeniem okazało się podnoszenie z gruzów zniszczonych po wojnie miast.

Zenon Prętczyński urodził się 4 stycznia 1926. Całe życie był związany z Wrocławiem. Był absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej, a swoją drogę zawodową rozpoczynał tuz po zakończeniu II wojny światowej.

Należał do tego pokolenia architektów, dla których pierwszym zawodowym doświadczeniem okazało się podnoszenie z gruzów zniszczonych po wojnie miast. Należała do niego także starsza od Prętczyńskiego o sześć lat Jadwiga Grabowska-Hawrylak. Oboje spędzili kilka lat projektując odbudowywane obiekty na terenie Wrocławia.   

Architekt z wojennego pokolenia

Kolejnym etapem rozwoju polskiej architektury po II wojnie światowej był socrealizm. We Wrocławiu jego ważną materializacją jest położony w centrum miasta zespół zabudowy mieszkaniowej - Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa, „wrocławski MDM”. Prętczyński był jej współprojektantem. Jednak duża część swojej pracy zawodowej poświecił innej dziedzinie – projektowaniu szkół. W latach 1954–1965 oraz 1971–1979 był związany z biurem projektowym Miastoprojekt Wrocław, w którym pełnił funkcję głównego projektanta inwestycji szkolnych. Spod jego ręki wyszedł, dziś niestety częściowo przebudowany, niezwykle oryginalny gmach Szkoły Podstawowej nr 84 przy ulicy Łukasza Górnickiego 20, wzniesiony w latach 1958-561. Choć budowla należała do grona tzw. „tysiąclatek”, zyskała autorski wygląd, tworzony m.in. przez rzeźbiarsko potraktowane betonowe płyty. Zenon Prętczyński zaprojektował szkoły m.in. w Oleśnicy, Jeleniej Górze, Świdnicy.

Od socrealizmu do modernizmu

Ważnym dziełem w dorobku architekta jest także kościół św. Wawrzyńca przy ulicy Odona Bujwida we Wrocławiu. Posadowiony przy cmentarzu, na niedużej działce przy wąskiej ulicy swoją niezwykłą bryłą wypiętrza się rzeźbiarko nad okoliczną zabudową. Architekt sięgnął tu po wiele nowoczesnych rozwiązań konstrukcyjnych, kreując zarazem efektowną i oryginalną bryłę.

We wspomnieniu opublikowanym po śmierci architekta  Muzeum Architektury we Wrocławiu podkreśliło jeszcze jedno pole działalności tego twórcy. „Zenon Prętczyński był pasjonatem i niestrudzonym kronikarzem dziejów Wrocławia, przez lata podtrzymywał pamięć o najważniejszych momentach i postaciach w powojennej historii miasta. Był autorem wielu wspomnień o wrocławskiej architekturze i jej twórcach oraz kilkudziesięciu artykułów poświęconych kulturze Wrocławia, publikowanych na łamach lokalnego wydania „Gazety Wyborczej”.

Fot. z wernisażu wystawy "Zenon Prętczyński. Architekt" w Muzeum Architektury we Wrocławiu, 9 kwietnia 2015 roku, aut. Mirosław Łanowiecki

Źródło: https://www.facebook.com/MuzeumArchitektury

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera