Biblioteka w Rzeszowie. Kontrowersje wokół konkursu

25 listopada 2025 roku poznaliśmy wyniki międzynarodowego konkursu architektonicznego na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej kompleksu obiektów kultury o nazwie Biblioteka Nowa w Rzeszowie. Ale wokół decyzji pojawiły się kontrowersje. Czterech członków jury zgłosiło votum separatum

„»Biblioteka Nowa« to wspólne przedsięwzięcie władz samorządowych Podkarpacia i Rzeszowa. Prezydentowi Rzeszowa i Marszałkowi Podkarpacia zależy na tym, aby ten obiekt był wyjątkowy, stąd też decyzja o przeprowadzeniu konkursu międzynarodowego, którego uczestnicy będą proponowali rozwiązania dotyczące zarówno samego budynku, jak też aranżacji jego otoczenia oraz rozwiązań komunikacyjnych” – ogłaszali wspólnie włodarze Rzeszowa i województwa podkarpackiego niecały rok temu, ogłaszając regulamin konkursu architektonicznego.

Jego celem było wyłonienie projektu dla dość niezwykłego obiektu, który ma się stać sercem miasta, a jego funkcja ma wykraczać daleko poza biblioteczną. „»Biblioteka Nowa« ma być centralnym i podstawowym ośrodkiem kulturotwórczym miasta i regionu, zapewniając codzienny kontakt z różnymi wymiarami kultury, a zwłaszcza tymi skupionymi wokół książki i czytelnictwa” – można było przeczytać na stronach internetowych Urzędu Miasta w Rzeszowie. »Biblioteka Nowa« w założeniu pomysłodawców obiektu „ma pełnić rolę nowego salonu miejskiego – niekomercyjnej, zadaszonej przestrzeni publicznej”, ma być wielofunkcyjnym centrum kultury, a funkcję tę ma wzmacniać także duża, mogąca pomieścić nawet dwa tysiące osób część eventowa.

W Rzeszowie kultura ma odgrywać coraz większe znacznie. Pod koniec 2023 roku rozstrzygnięto tam konkurs na projekt Auli Miejskiej, teraz poznaliśmy projekt rozległego centrum kultury.

Nadesłane na konkurs prace projektowe oceniał sąd w składzie: arch. Piotr Śmierzewski – Przewodniczący Sądu Konkursowego, Sędzia Konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) Oddział Szczecin; arch. Cezary Szpytma – Sędzia Referent, Sędzia Konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) Oddział Rzeszów; arch. Wojciech Fałat - Sędzia Konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP), Oddział Rzeszów; arch. Artur Jasiński - Sędzia Konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) Oddział

Kraków; arch. Jakub Krzysztofik - Sędzia Konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) Oddział Łódź; arch. Wojciech Małecki - Sędzia Konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP), Oddział Katowice; Dariusz Urbanik - Pełnomocnik Koordynator ds. Inwestycji Urzędu Miasta Rzeszowa -

Sędzia ze strony Zamawiającego; Katarzyna Bajek - Główny Specjalista w Wydziale Inwestycji Urzędu Miasta Rzeszowa - Sędzia ze strony Zamawiającego; Lesław Majkut - Sędzia ze strony Zamawiającego; Katarzyna Sołek - Sekretarz Województwa Podkarpackiego Dyrektor Departamentu Organizacyjno-Prawnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego - Sędzia ze strony Zamawiającego; Bożena Janda - Dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rzeszowie - Sędzia ze strony Zamawiającego.

Co ważne: czterej sędziwie z tego składu, Piotr Śmierzewski, Cezary Szpytma, Wojciech Fałat i Jakub Krzysztofik przy okazji ogłoszenia wyników zgłosili votum separatum, ogłaszając, że w ich opinii wybrana do pierwszej nagrody praca „obarczona jest szeregiem wad natury merytorycznej, niemożliwych do naprawienia”, a „procedura wyboru pracy nagrodzonej I nagrodą obarczona była szeregiem nieprawidłowości natury proceduralno-formalnej i była nietransparentna”.

Pierwszą nagrodę sąd konkursowy – z wyjątkiem czterech członków – zdecydowało się przyznać pracy nadesłanej wspólnie przez pracownie: Schick Architekci z Rudy Śląskiej i Kengo Kuma & Associates, INC. z Tokio (skład zespołu autorskiego: Kengo Kuma – autor opracowania, Marcin Sapeta – współautor opracowania, Nicolas Cazalli – współautor opracowania, Andrzej Truszczyński – współautor opracowania, Paweł Kobierzewski – współautor opracowania, Maciej Obszański – współautor opracowania). Jak można przeczytać w uzasadnieniu werdyktu: „Praca została oceniona jako atrakcyjna, najbardziej oryginalna, formalnie innowacyjna i miastotwórcza. Jej sercem jest przestrzeń biblioteki, spiralnie skręcana wokół doświetlonego od góry i przebiegającego przez wszystkie kondygnacje holu. Dzięki zachowaniu ciągłości spiralnie kształtowanych posadzek widzowie przebywają wspólnie w dynamicznie rozwijającej się przestrzeni. Na szczególne podkreślenie zasługuje jakość wnętrz. Zarówno biblioteki jak i części eventowej. Decyzje urbanistyczne oceniono wysoko, także nieoczywistą lokalizację dominanty wysokościowej w południowo wschodnim narożniku działki, co powoduje, że biblioteka jest w cichym otoczeniu zieleni: liniowego parku, utworzonego pomiędzy budynkiem marszałkowskim i przebiegającym od południa woonerfem. Jakość rozwiązań małej architektury nie budzi wątpliwości. Na podkreślenie zasługuje wielopłaszczyznowe rozwiązanie zieleni a także kompleksowe rozwiązania proekologiczne, zwarta i oszczędna bryła, pełna zgodność z wymaganiami programowymi”.

Drugą nagrodę w konkursie na projekt »Biblioteki Nowej« otrzymała pracownia WXCA z Warszawy. W uzasadnieniu napisano m.in. „Nagrodę przyznano za stworzenie wyrazistego dzieła architektonicznego właściwie osadzonego w tkance urbanistycznej miasta z odniesieniami do bezpośredniego kontekstu jak i krajobrazu Podkarpacia, budowli wypełniającej cały kwartał urbanistyczny przekształcając go w „kwartał kultury”. Zaprojektowano gmach publiczny stanowiący mocny i niepowtarzalny element krajobrazu centrum miasta stojącego w opozycji formalnej do sąsiadującego wielkogabarytowego obiektu komercyjnego co podkreśla jego publiczny charakter. Autorzy twórczo podeszli do klasycznego kształtowania architektury opartej na konstrukcji ściany z otworami okiennymi oraz skośnych dachach”.

Trzecia nagroda trafiła do pracowni JEMS Architekci z Warszawy. Sąd konkursowy napisał m.in: „Nagrodę przyznano za zaprojektowanie solidnych podstaw architektoniczno–urbanistycznych dla dobrego funkcjonowania wyjątkowego obiektu kultury, a także trafne decyzje urbanistyczne pozwalające na usytuowanie dominanty z wejściem głównym w koordynacji z siatka urbanistyczną i głównymi kierunkami ruchu pieszego. Innowacyjna elewacja budynku, skutecznie redukująca nadmierną penetrację światła została wprzęgniętą jednocześnie w system wentylacji budynku. Wysoko oceniono walory funkcjonalne i wnętrzowe sali muzycznej i wielofunkcyjnej wyposażonej w rozsuwany dach”.

W konkursie przyznano także wyróżnienia. Otrzymały je pracownie: 3XA z Wrocławia, XDGA z Brukseli w duecie z TŁO Michał Sikorski architekt z Warszawy oraz JSK Architekci z Warszawy.

Źródło: https://rzeszow.sarp.org.pl/index.php/2025/04/10/konkurs-1059/

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera