Miejsce i zdarzenie znaczą najwięcej - Tomasz Konior laureatem Honorowej Nagrody SARP

Wyróżnienie architektoniczne SARP trafiło w 2026 roku w ręce Tomasza Koniora – założyciela pracowni Konior Studio. Jego realizacje łączą w sobie szacunek do urbanistycznego kontekstu, wrażliwość na materię historyczną oraz najwyższą staranność w kształtowaniu przestrzeni dla kultury - szczególnie muzyki. Konior charakteryzując swoją twórczoąć posługuje się często cytatem z holenderskiego architekta i przedstawiciela strukturalizmu, Aldo van Eycka: „Cokolwiek znaczą czas i przestrzeń – miejsce i zdarzenie znaczą więcej” („Whatever space and time mean, place and occasion mean more”). Sam uważa to stwierdzenie za prawdziwy klucz do swojej twórczości.

Słowa te nieprzypadkowo pojawiły się jako credo wygranego przez Konior Studio projektu siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (NOSPR) w Katowicach, definiując dojrzałe, humanistyczne podejście śląskiego twórcy do materii architektonicznej.

W tradycyjnym ujęciu modernizmu przestrzeń bywa traktowana w sposób abstrakcyjny, geometryczny i uniwersalny. Tymczasem dla Koniora – w ślad za van Eyckiem – kluczowe staje się pojęcie miejsca, czyli przestrzeni głęboko zakorzenionej, nazwanej i osadzonej w kontekście historyczno-kulturowym. Architekt nie projektuje obiektów w oderwaniu od ich otoczenia. W katowickiej Strefie Kultury siedziba NOSPR wyrosła bezpośrednio z tożsamości terenu dawnej kopalni, a zastosowanie ceglanej elewacji i wykończenie glifów okiennych czerwoną farbą stało się bezpośrednim ukłonem w stronę tradycji nikiszowieckich familoków. Zamiast narzucać uniwersalną, globalną estetykę, Konior przekształca czysto fizyczną przestrzeń w miejsce bliskie mieszkańcom, budując poczucie ciągłości i przynależności.

Równie istotna w twórczości laureata Honorowej Nagrody SARP jest przemiana czasu chronologicznego w międzyludzkie zdarzenie. Budynek w koncepcji Konior Studio nigdy nie jest samowystarczalnym pomnikiem architekta, lecz pełną wrażliwości ramą dla życia społecznego i artystycznego. Architektura zyskuje swoją prawdziwą wartość dopiero wtedy, gdy zachodzi w niej żywe wydarzenie – koncert, rozmowa czy chwila wyciszenia. Zmysłowo zaprojektowane atria, wielopoziomowe foyer, wewnętrzne dziedzińce oraz otaczające obiekty place miejskie stanowią przemyślane zaproszenie do interakcji, tworząc idealne warunki do budowania wspólnoty.

Głębokie pokrewieństwo z myśleniem van Eycka ujawnia się także w samej strukturze przestrzennej projektów Koniora, realizujących słynną zasadę, że dom jest jak małe miasto, a miasto – jak wielki dom.

W obiektach takich jak NOSPR czy Zespół Państwowych Szkół Muzycznych w Warszawie wnętrze budowli przypomina spójną tkankę miejską. Zastosowany tam układ szkatułkowy – w którym wokół centralnego rdzenia sali koncertowej rozciąga się pierścień przestrzeni towarzyszącej – buduje narastające napięcie.

Przechodzenie z przestrzeni publicznego placu przed budynkiem, przez półprywatną strefę foyer, aż po intymną salę koncertową, przygotowuje użytkownika na to najważniejsze, zmysłowe zdarzenie, jakim jest obcowanie ze sztuką.

W efekcie cytat van Eycka staje się w dorobku Tomasza Koniora manifestem architektury odpowiedzialnej. Odrzuca ona sprowadzanie projektowania do chłodnych parametrów technicznych i metrów kwadratowych, stawiając na pierwszym miejscu budowanie tożsamościowych miejsc oraz kreowanie przestrzeni dla ludzkich spotkań i emocji.

W koncepcji Koniora przejście od czystej, abstrakcyjnej przestrzeni do zakorzenionego miejsca odbywa się poprzez czerpanie z tradycji i lokalnego rodowodu. Widać to doskonale w przypadku siedziby NOSPR w Katowicach.

Projekt powstał na poprzemysłowej pustce po dawnej kopalni, a jego forma stała się nowoczesną interpretacją śląskiego familoka. Nawiązanie to ujawnia się w ciemnej cegle elewacji, przywodzącej na myśl przydymione sadzą fasady śląskich domów. Tradycję tę architekt wzbogaca o wyjątkowy, subtelny detal – wnętrza osiemdziesięciu ceglanych kominów, pełniących funkcje techniczne i nawiązujących do industrialnego krajobrazu, wykończono jasnoczerwoną cegłą, odwołującą się do koloru farby używanej dawniej przez śląskie rodziny do odświeżania fragmentów swoich domów. Nawet betonowa bryła sali koncertowej, uformowana w odcień antracytu, odnosi się do tożsamości terenu poprzez wykorzystanie w szalunkach odcisków desek, stanowiących bezpośrednią asocjację z placem drzewnym dawnej kopalni.

Jednocześnie gmach został zaprojektowany tak, aby stanowił tło dla międzyludzkiego zdarzenia – spotkania z kulturą i drugim człowiekiem. Zgodnie z myślą van Eycka, architektura ma przywracać życie miejskie wyssane przez podmiejskie centra handlowe. Zewnętrzne „opakowanie muzyki” obejmuje bogatą przestrzeń publiczną z placami, amfiteatrem, labiryntem, muzycznymi zabawkami, kładką w kształcie smyczka oraz ponad czterema setkami drzew. Wewnątrz budynku funkcję przestrzeni spotkań pełni wielofunkcyjne atrium wykończone marmurem. Działa ono niczym tętniąca życiem ulica w mieście, mieszcząc restaurację, sklepik i kawiarnię, a tym samym generując ruch i zachęcając melomanów do spędzania tam czasu.

Postać van Eycka i jego fascynacja strukturą wyjaśnia również szkatułkowy układ gmachu. Percepcja obiektu wymaga uwagi, a jego sens odkrywa się stopniowo, warstwa po warstwie. Najbardziej zewnętrzną powłokę tworzy ceglany monolit mieszczący funkcje administracyjne, techniczne i zaplecze. Drugą warstwą jest otwarte atrium dla publiczności, z którego wyłania się warstwa trzecia – obła, betonowa formacja mieszcząca w sobie serce obiektu, czyli wielką salę koncertową wyłożoną ciemną sklejką brzozową. Całość tworzy przemyślaną narrację, w której architektura podporządkowuje się wymaganiom akustyki i urbanistyki, ostatecznie kreując wyjątkowe miejsce do przeżywania muzycznego zdarzenia.

Zwieńczeniem projektu jest wielka sala koncertowa na 1800 słuchaczy. Przy jej biudowie priorytetem stało się stworzenie przestrzeni o ponadprzeciętnych walorach akustycznych. To absolutne podporządkowanie celom dźwiękowym podyktowało kluczowe decyzje materiałowe i konstrukcyjne.

Sala, połączona koncepcja klasycznego „pudełka do butów” i układu „winnicy”, została uformowana ze sferycznej, żelbetowej skorupy barwionej w masie, wylewanej w gumowych szalunkach z falującym reliefem. Jej wnętrze zaprojektowano jak precyzyjny instrument – użyto specjalnej, masywnej i barwionej na ciemno sklejki brzozowej o wyjątkowych właściwościach akustycznych, z której wykonano m.in. balustrady i fotele.

Podest dla orkiestry stworzono natomiast z cedru alaskańskiego. Perfekcję brzmieniową osiągnięto dzięki autorskim rozwiązaniom technologicznym oraz współpracy z prestiżową światową firmą Nagata Acoustics, pozyskaną do projektu dzięki relacji Tomasza Koniora z Krystianem Zimmermanem.

Tomasz Konior znany jest również z niezwykłej pasji politycznej i łatwo wchodzi w polemiki na tym polu ! Także internetowe. 

Serdecznie gratulujemy laureatowi !

Krzysztof Sołoducha

Zobacz projekty Tomasza Koniora dostępne w naszym serwisie.

Hotel Diament

Zespół Państwowych Szkół Muzycznych nr 1 w Warszawie

Supersam

Społeczna Szkoła Podstawowa im. Lady Sue Ryder

Biurowiec Press Glass

Rewitalizacja łaźni łańcuszkowej

Ogrody na miejscu dawnej kopalni Ferydynand

Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej SYMFONIA

Nie przegap okazji!!!

zapisz się do naszego newslettera